Lễ đâm trâu của người Xơ-đăng: Cần thay đổi quan niệm

Nhảy múa quanh con trâu trước khi đâm.

Vào mùa xuân, đồng bào dân tộc Xơ-đăng ở huyện Nam Trà My, tỉnh Quảng Nam lại rộn ràng với Lễ hội Đâm trâu trâu để mừng cho mùa bội thu, cầu bình an bình cho bản làng và nhân dân của mình luôn có nhiều sức khoẻ để lao động sản xuất.

Lễ Đâm trâu là một nét văn hóa độc đáo của đồng bào vùng cao nơi thượng nguồn dòng sông Thu Bồn và đỉnh Ngọc Linh hùng vĩ. Tuy vậy, phía sau lễ hội này còn nhiều điều trăn trở, cần phải điều chỉnh lại.
 
 Nét văn hóa độc đáo
 
 Có mặt tại nóc Măng Tông thuộc thôn 1, xã Trà Cang, huyện Nam Trà My, chúng tôi hòa mình vào không khí vui tươi náo nhiệt của buổi lễ đầy lửa, tiếng trống, cồng chiêng vang dội cả một góc rừng. Tất cả người con trong bản đều tập trung tại gia đình ông Phạm Khải Hê- người đứng ra tổ chức Lễ hội Đâm trâu lần này. Trong ngôi nhà bằng ván chật hẹp, hàng chục người quây quần bên hũ rượu cần để cùng uống rượu cần và nhảy múa say sưa quanh cây nêu ở trước nhà.
 
 Được biết, để tổ chức Lễ Đâm trâu lần này, gia đình ông Hồ Văn Hê phải chuẩn bị lễ vật trong một thời gian khá lâu. Gia đình ông phải xin phép già làng, chuẩn bị tiền mua trâu đẹp, gà, vịt… rồi mới được phép tổ chức. Ông Hồ Văn Ca cho biết: “Đây là một tập tục lâu đời của người Xơ-đăng. Gia đình nào có được vụ mùa bội thu hay có người đau bệnh thì phải tổ chức đâm trâu để cầu sự giàu có, sức khỏe và bình an…”
 
 Trước ngày tổ chức Lễ hội Đâm trâu, gia đình ông Hê phải nhờ hơn 10 thanh niên trai tráng trong bản vào rừng đốn cây gỗ thật dài, thẳng, đẹp mang để về dựng cây nêu trước nhà. Quan niệm của đồng bào cho rằng, cây nêu càng cao, càng thẳng, càng đẹp thì càng mang lại nhiều may mắn cho gia đình tổ chức lễ hội. Con trâu được chọn để đâm trong buổi hành lễ phải là trâu đực, khỏe mạnh. Ngoài ra, gia đình phải chuẩn bị rượu cần, heo, gà, vịt, lúa… đủ để thết đãi người dân trong bản, trong nóc đến tham dự lễ hội.
 
 Đêm trước diễn ra lễ hội, người Xơ-đăng đánh trống, cồng chiêng, nhảy múa quanh cây nêu và uống rượu cần thâu đêm. Khi mặt trời chưa ló rạng, đồng bào bắt đầu tiến hành các nghi thức để đâm trâu. Cơm nếp được ủ trong một chiếc gùi sẽ được ném vào đầu của con trâu với ước mong sức khỏe. Mỗi người trong gia đình sẽ bứt lông trâu bỏ lên đầu để cầu may mắn, nhổ nước miếng lên con trâu để tẩy uế…
 
 Sau khi hoàn tất các thủ tục, 10 người đứng quanh cây nêu, dùng giáo, mác hay cây lao được vót nhọn từ cây nứa để đâm vào con trâu trong sự cổ vũ của hàng trăm người dân trong nóc. Khi con trâu đã gục ngã thì tiến hành xẻ thịt và chế biến món ăn. Ngày hôm đó, người dân trong bản, trong nóc sẽ ăn bằng hết thịt con trâu đó, nếu thiếu thì sẽ mổ thêm lợn… Máu của con trâu sẽ được bôi lên trán của những người trong gia đình để chữa bệnh.
 
 Phía sau lễ hội
 
 Để đánh giá sự giàu có của một gia đình người Xơ-đăng, không phải căn cứ vào những của cải vật chất họ có mà phải nhìn vào trần nhà: nhà nào treo nhiều sừng trâu thì nhà đó mới giàu có. Nhà nào đã có được 5 cái đầu trâu thì được lên chức già làng. Chính vì vậy, nhiều gia đình dù khó khăn đến đâu cũng cố gắng tổ chức ít nhất 1 lần đâm trâu.
 
 Năm nay, ông Phạm Khải Hê tổ chức lễ hội đâm trâu lần thứ 2. Lần trước, gia đình ông tổ chức đâm trâu vào năm 2007. Mới 40 tuổi nhưng ông Hê trông già trước tuổi bởi cuộc sống vất vả, ông lại mắc căn bệnh lạ: tê tay, tê chân rất khó chịu. “Đã xuống trạm xá chữa rồi, uống thuốc rồi nhưng vẫn không khỏi nên mới đâm trâu để thần linh chữa hết cái bệnh. Ở đây, ai có bệnh cũng đâm trâu để cầu hết bệnh”-ông Hê nói. “Thế tiền đâu để chi phí cho lễ hội này? Nếu không hết bệnh thì làm thế nào?”-tôi hỏi. “Thì vay mượn, có bệnh mà, phải chữa thôi. Không hết bệnh thì ta lại… xuống bệnh viện”.
 
 Để tổ chức một lễ hội đâm trâu như thế này, ông Hê đã phải bỏ ra 25 triệu đồng để mua 1 con trâu, 1 con lợn, gà vịt, 21 ché rượu cần, 50 bao thóc và rất nhiều bó củi. Hoàn cảnh kinh tế gia đình ông Hê còn khó khăn nên ông phải vay mượn tiền khắp trong anh em họ hàng mới đủ kinh phí, chưa kể khoản nợ đâm trâu lần trước đến giờ vẫn chưa trả được.
 
 Không chỉ gia đình ông Hê mà ở xã Trà Cang, nhiều gia đình đã chi phí tốn kém hàng trăm triệu đồng để tổ chức được một Lễ hội Đâm trâu chỉ để giải tỏa nhu cầu tâm linh khi có người đau bệnh. Đơn cử như ông Hồ Văn Du, thôn 2, xã Trà Linh đã bỏ ra hơn 100 triệu đồng để mua 1 con trâu, 1 con bò, 6 con heo, 100 gà vịt, 50 ché rượu cần để tổ chức lễ hội. Hệ quả là đến nay vẫn chưa trả hết nợ. Hoặc như ông Phạm Khải Hai, anh ruột của ông Hê đã từng 5 lần tổ chức đâm trâu để được ứng cử vào chức già làng nhưng đến nay vẫn chưa vào được. Danh chưa thấy đâu mà chỉ thấy món nợ 14 triệu đồng vẫn chưa trả hết.
 
 Chúng tôi rời nóc Măng Tông trở về thành phố mang theo nhiều nỗi trăn trở. Đồng bào Xơ-đăng duy trì lễ hội truyền thống, giữ gìn bản sắc là điều tốt. Tuy nhiên, chỉ vì có người nhà đau bệnh mà nhiều gia đình phải chạy vạy khắp nơi vay mượn tiền bạc để mua trâu, mua gà, rượu… tổ chức lễ hội đâm trâu với mục đích “cầu thần linh phù hộ cho khỏi bệnh” là sa vào mê tín dị đoan, cần phải thay đổi quan niệm duy tâm này. Bởi đau bệnh thì phải dùng thuốc trị bệnh chứ không thể có vị thần linh vô hình nào đó đứng ra chữa khỏi được bệnh cho dân làng.

Theo Dân tộc và Phát triển

Viết bình luận lên Facebook:

Các tin khác
 
Tags: game hay nhất tại VQG,  W88 http://w88no.com/ đại lý ủy quyền bán may inmay in epson188BET cacuoc-online.com,  du hoc nhat banphim hotgiá vànglinh kiện máy tính bảngsửa chữa máy tính bảngmáy tính bảng giá rẻlinh kiện máy tính bảng,  mua sim so dep 10 so,  phan phoi sim viettel so dep toàn quốc,  công cụ xem phong thuy sim chuẩn xác,  mua ban sim so dep,  chọn sim phong thuy hop tuoi