Cổ tích mường Vang và nghề dệt thổ cẩm

Phụ nữ mường Vang bên khung cửi.

Bên bếp lửa nhà sàn ấm cúng. Cái lạnh đầu đông đã kéo cả gia đình tôi xum họp quanh bếp lửa. Tôi lại có dịp được nghe bà kể chuyện cổ Mường Vang, Mường Vó;

Chuyện ngày xưa bà và mẹ ngồi dệt nên những tấm thổ cẩm rực rỡ sắc màu, những mền chăn ấm áp.

Nghề dệt thổ cẩm không biết có từ bao giờ, đã là con gái Mường, ai cũng biết dệt, nếu không biết dệt thì không thể lấy chồng. Trước khi về nhà chồng, người con gái Mường Vang - Mường Vó phải tự tay mình dệt từ 10 - 12 chiếc chăn, đệm làm quà cho họ hàng nhà chồng để thể hiện sự khéo léo, chăm chỉ. Vì thế ở nơi đây, hầu như nhà nào cũng có khung cửi, con gái 13, 14 tuổi đã thành thạo nghề.

Trước kia, nghề dệt thổ cẩm được người phụ nữ Mường làm trong lúc nông nhàn và dệt chỉ để phục vụ nhu cầu của gia đình là chính nên thổ cẩm Mường rất khó lọt ra bên ngoài. Để dệt nên một cạp váy, một vỏ chăn, các mếphải mất rất nhiều thời gian và công sức. Bắt đầu từ trồng dâu, nuôi tằm rồi trồng bông, “ít vải” rất vất vả. Dậy từ tinh mơ gà gáy để đi hái dâu, khi tằm vào “kén” làm tổ thì mang kéo tơ “triết thằm”. Tôi đã đôi lần có dịp được nhìn các mế kéo tơ, ngồi bên bếp lửa nhà sàn, mế đã bảo chúng tôi: Làm con gái Mường thì phải học dệt vải “chuông bải” nếu không sau này chỉ có ế chồng. Tôi bảo với mế rằng, mế không phải lo, sau này, chúng con đi ra chợ mua. Mế buồn lắm, mế lo sau này không còn ai biết đến cái quay sợi, khung cửi.

Hoa văn rực rỡ trên thổ cẩm Mường Bi. Ảnh Đặng Hơn

Tằm ăn lá dâu cho sợi vàng óng, tằm ăn lá sắn cho sợi trắng ngà. Khi kéo tơ xong, các mế phải rà lại chỉ “khách chỉ” để cho chỉ thật đều sợi, sau đó đem đồ rồi ngâm vào nước lá “có” cho mềm chỉ. Muốn có tấm thổ cẩm đẹp, hoa văn rực rỡ mang chỉ đi nhuộm màu, người ta thường sử dụng nguyên liệu là các loại cây trong rừng. Màu đỏ là cây bang, màu vàng lấy từ cây nghệ, vàng đậm hơn thì nhuộm “bông khù”, màu đen lấy từ cây chàm…Chỉ được cho vào xa “đánh ống bàn”, mế đã dạy tôi phải quay tay thật đều, mỗi ống chỉ quay xong nhìn rất đẹp giống như một quả trám nhiều màu sắc rực rỡ.

Khi cả nhà nghỉ trưa, các mế lại bắt tay vào mắc cửi “vách bải”. Trẻ con chúng tôi rất thích xem và luôn chạy theo các mế vòng quanh chỉ vào hai cột nhà sàn. Những sợi chỉ trắng ở các ống được cho vào một cái bàn khung gồm 12 ống rồi quấn vào hai cột nhà sàn ở hiên. Công việc này đòi hỏi phải có 2 - 3 người. Một người cầm cán quấn vải, một người “sỏ khổ” và chải vải. Các mế thường dùng bàn chải bằng lông con lợn lòi. Để cho sợi suôn, mềm và không bị rối, đem nướng hạt “hồ lai” rồi trà vào bàn chải.

Sau khi đã hoàn tất các khâu chuẩn bị mới đến công đoạn dệt. Nếu dệt vải trắng đơn giản, một ngày có thể dệt được từ 7- 10 m, nếu dệt các loại hoa văn, thì ngày chỉ được 2- 3 m. Dệt bằng tay nên vải cứng hay mềm, chặt hay lỏng là tùy theo ý của người dệt. Hoa văn trên thổ cẩm của con gái Mường Vang - Mường Vó là những hình cách điệu từ con chim, con rồng, con công, quả trám… gắn liền với tình yêu thiên nhiên và con người xứ Mường. Thổ cẩm rất bền, mặc đến sờn mà sợi chỉ vẫn không bị xô, nhão. Thổ cẩm của người Mường Vang – Mường Vó cũng giống như các bản Mường khác, luôn mang đậm màu sắc hoa văn của núi rừng, thiên nhiên...


Theo VanhoaMuong.info

Viết bình luận lên Facebook:

Các tin khác
 
Tags: game hay nhất tại VQG,  W88 http://w88no.com/ đại lý ủy quyền bán may inmay in epson188BET cacuoc-online.com,  du hoc nhat banphim hotgiá vànglinh kiện máy tính bảngsửa chữa máy tính bảngmáy tính bảng giá rẻlinh kiện máy tính bảng,  mua sim so dep 10 so,  phan phoi sim viettel so dep toàn quốc,  công cụ xem phong thuy sim chuẩn xác,  mua ban sim so dep,  chọn sim phong thuy hop tuoi