TỤC CHIA MA CỦA NGƯỜI DAO Ở VĂN CHẤN, YÊN BÁI (Chấu sài ke)

Tục chia ma (Chấu sài ke) là một thủ tục mang tính tâm linh cao cho các gia đình người Dao, theo phong tục trong gia đình người khi sống mà hay ốm đau bệnh tật thì khi chết phải tổ chức làm lễ cúng chia ma

Người Dao sơn đầu ở Văn Chấn, Yên Bái. Thờ cúng các ma trong nhà, không phân biệt gia đình đó thuộc chi trưởng hay chi thứ. Bàn thờ các thần, các ma và tổ tiên được đặt ở nơi trang trọng nhất trong ngôi nhà, dù nhà làm to hay bé thì bàn thờ các ma phải đặt chính giữa ngôi nhà (gian thờ).


Tục chia ma (Chấu sài ke) là một thủ tục mang tính tâm linh cao cho các gia đình người Dao, theo phong tục trong gia đình người khi sống mà hay ốm đau bệnh tật thì khi chết phải tổ chức làm lễ cúng chia ma (Chấu sài ke), chia ma xấu hay làm cho con người ốm yếu bệnh tật, hay làm cho người không gặp may mắn trong cuộc sống phải theo người đã chết xuồng âm phủ giao cho Diêm vương coi giữ không được về lại trần gian làm hại người đang sống, gia đình chỉ giữ lại con ma tốt ma khỏe để gia đình không còn bệnh tật, rủi ro.


Với người Dao sơn đầu ở Văn Chấn, trước khi chia ma, gia đình phải nuôi một đôi lợn đực thiến, 5 con gà trống tơ. Gia đình phải lo tìm thầy xem sách số, chọn năm hợp với tuổi, ngày lành tháng tốt để làm lễ chia ma. Ông thầy chia ma  phải chọn thầy cao tay phải đã từng là thầy cả trong các lễ cấp sắc, Chọn được ngày lành. Lễ chia ma cần đầu 2 bếp gồm chính và anh em họ hàng làng xóm về giúp việc trong lễ.


Đi mời thầy, người chủ gia đình phải đi mời làm 2 lần:


-Lần thứ nhất là đi đặt chuyện (Tịnh vả). Chủ nhà đến nhà thầy với lễ vật là là một gói thuốc lào (Thuốc lào người Dao tự trồng trên nương mạng về phơi khô thái thỏ, khi hút hút như thuốc lào bình thường nhưng nóng và rất sóc)


-Lần thứ hai đi mời thầy, Chủ nhà phải chuẩn bị một gói muối nhỏ gói trong lá chuối bên ngoài cuốn chỉ đỏ (Gói muối đó được gọi là phiến) kèm theo một gói thuốc lào mang đến để mời thầy. Trò ngồi uống nước rồi đưa tiếp một gói thuốc lào để thầy ấn định ngày giờ đến chia ma cho gia đình. Việc mời thầy cả đã xong. Tiếp theo chủ nhà phải đi mời thầy thứ 2, thầy 3 việc mời thầy các thầy thủ tục làm đơn giản hơn, trò chỉ cần mang theo một gói thuốc lào đến nhà thầy mời mời thầy v
à kèm theo lời mời cho các thầy thông tin về ngày giờ mà thầy cả đã định  là xong.

                                           Lễ chia ma của người Dao

Lễ vật và các vật dụng trong lễ chia ma gồm: 3 con lợn (lợn to nhỏ tùy thuộc vào gia đình giàu hay nghèo), 4 con gà trống tơ để cúng báo tổ tiên, 40-50 tờ giấy bản, quần áo thầy cúng, chuông và … để múa chia ma, tích 1 bộ, 1 bộ chống chiêng.

Trước khi hành lễ cả gia đình phải kiêng không được nói tục, chửi bậy, kiêng không được quan hệ vợ chồng, đàn ông không được để ý hay chọc ghẹo phụ nữ thì ma xấu mới chịu rời đi khỏi gia đình.

Đến ngày giờ qui định, thầy cả phải làm lễ trình báo sư phụ và ngọc hoàng cho mình mang 1 bộ tranh thờ theo để chứng kiến lễ đuổi ma hôm nay. Thầy mang trang phục lễ đến gồm, áo đại đen ( tôm lui), mũ cánh chuồn. Mỗi thầy mang đến một ống sớ (tranh thờ) gọi là (miến điến). Khi thầy cúng và khách đến bếp trưởng phân công người giúp việc chuẩn bị bữa ăn khai lễ, giữa bữa ăn gia chủ đi rót rượu mời và cảm ơn người phục vụ giúp gia đình.

Ăn xong, người giúp việc giúp chuẩn bị đồ cúng lên bàn thờ của gia đình. Lợn được mổ cắt đầu và phần còn lại cắt chia làm 4 phần, mỗi phần là một đùi.

-Con lợn thứ nhất: là con to nhất trong ba con lợn là mâm lễ cúng báo cáo các thần và các ma nhà ma làng về công nhận lễ chia ma (Kía sị).

-Con lợn thứ hai (Dứa dứa) đây là mâm cỗ dùng để báo với ma nhà hôm nay đã mời thầy cao tay về chia ma cho gia đình.

-Con lợn thứ ba (Duần pùn): là mâm cỗ cảm ơn các thần, mà nhà ma núi đã chia xong ma, và giao cho Diêm vương nhốt ma xấu xuống địa phủ.

-Bốn con gà được mổ làm sạch để lại quả tim sau đó luộc lên để báo với các ma có liên quan.

-Ngoài ra lễ vật còn được chuẩn bị 5 chén rượu, 2 chén nước lã, 6 quả cam quýt, một miếng đậu phụ chưa luộc, hương để đốt, vỏ cây thơm…

Các thầy trước khi làm lễ cũng phải tẩy uế xong mới được thay trang phục và đánh trống mời tổ tiên về dự. Cúng làm lễ cúng (Kía sị), nhằm báo cho các thần, tổ tiên biết lý do của buổi lễ. Thầy mặc áo đại, đội mũ cánh chuồn đứng dưới tranh thần thánh, ma bàn vương và tổ tiên có đệm nhạc và chiêng chống, múa dâng hương đủ 9 lần trình báo gia tiên và các thần linh chứng kiến và phù hộ cho lễ (Chấu sài ke).

Lời cúng:

Hôm nay gia đình ông bà…… làm lễ chia ma cho …… Mời Ngọc hoàng, các thần thánh, ma bàn vương và tổ tiên về nhận và trực tiếp chứng giám và phù hộ cho gia đình làm lễ chia ma, từ nay ma xấu về dưới địa phủ được Diêm vương cai quản, không vè lại trần gian để làm hại người trong gia đình. Gia đình ai ai  cũng nhận được vinh hoa phú quý, không bị ốm đau bệnh tật, gặp nhiều may mắn trong công việc …  phù hộ cho các thầy về làm lễ  được tốt đẹp, phù hộ cho trưởng bếp giúp gia đình chuẩn bị lễ vật cúng các thần linh và thánh thần được tốt, phù hộ cho mọi người có lòng đến giúp việc gia đình ai ai cũng mạnh khỏe không gặp điều xấu sau này

Sau khi đốt giấy (Pun chấy) xong, thì các thầy hát múa bài hát có nội dung (Mời ma bàn vương,  thần linh, thánh thần đến để chứng kiến gia đình hôm nay làm lễ cấp săc cho con cháu)   

Thầy hát múa bài để động viên thần linh vui vẻ ngồi làm chứng chia ma cho gia đình và mời thần linh ngồi uống nước, uống rượu  chờ chứng kiến cho buổi lễ. (Các thầy phải múa chia ma từ sau khi cúng xong đến sáng ngày hôm sau mới hết bài)

Sau đó thầy mới làm phép sua đuổi ma tà và các loại ma có tính xấu, độc ác, các loại ma bệnh tật, ma không tốt không lành, không phù hộ cho mình trong đời từ giờ về sau.

 Cầu mong Diêm vương giữ hồn của các ma bã được chia và bị đuổi ra khỏi nhà, các ma không được về lại gia đình làm hại gia đình, làm người bị ốm đau bệnh tật, làm chết trâu chết bò lợn…

 Từ nay được các ma phù hộ cho  cả gia đình không ốm đau bệnh tật, gặp nhiều điều tốt, tránh được những điều xấu ...

Vừa hát múa vừa gõ chống lắc chuông sao cho thật nhanh hòa cùng tiếng hát của thầy sao cho rộn rã, khi kết thúc bài múa cũng là lúc trời sáng cũng là lúc mọi người nghỉ để ăn cơm sáng, bữa cơm đó gọi là (kwá tang háng).

Sau đó thầy đuổi ma mặc áo đại, đội mũ cánh chuồn, đeo mặt nạ bằng tranh vẽ khấn trước tranh thờ gọi tiên sư của mình đến phù hộ giúp thầy đuổi ma tà, tiếp theo thầy nhảy múa và hát cùng tiếng chống lắc chuông, nhảy múa xong thì chia bánh cho trẻ con trong bản đến xem.

                               Thổi tù báo các thầy về dự lễ chia ma

Đến chiều tối ngày hôm sau, thầy mặc trang phục đứng trước mâm thịt lợn tươi thứ ba (Duần pùn) cúng dâng lên các thần, bàn vương tổ tiên và các ma cho đến quá nửa đêm. Vừa hát múa vừa gõ chống lắc chuông sao cho thật nhanh hòa cùng tiếng hát của thầy sao cho rộn rã, với nội dung ca ngợi ơn đức của các thần và mời thần về phù hộ cho người trưởng thành được mạnh khỏe, hạnh phúc… đến gần sáng mới xong.


Kết thúc là nghi lễ, các thầy múa để dâng rượu, lễ vật tạ ơn thần linh. (Chính miến ghịa dùn pùn) Thầy múa hát cảm ơn các thần suốt thời gian qua đã đến làm chứng chia ma cho gia đình. Và hát tiễn đưa các ma xấu về âm phủ. sau đó bếp trưởng chia cho tạ ơn các thầy mỗi người một đùi lợn để về làm quà cho gia sau 2 ngày đí cúng giúp vất vả, trưởng bếp cũng được gia đình chia cho phần thịt lợn để cảm ơn.


Tuy nghi lễ chia ma được làm long trọng và tốn kém nhưng lễ chia ma, là thủ tục mang tính tâm linh cao đối với cộng đồng dân tộc người Dao, nó đối kỵ làm việc ác, điều xấu. Trong đó lưu giữ được những phong tục tập quán từ đời cha ông để lại và thể hiện bản sắc riêng của dân tộc Dao vùng Văn Chấn, Mường Lò 

Nguyễn Xuân Tình

Viết bình luận lên Facebook:

Các tin khác
 
Tags: game hay nhất tại VQG,  W88 http://w88no.com/ đại lý ủy quyền bán may inmay in epson188BET cacuoc-online.com,  du hoc nhat banphim hotgiá vànglinh kiện máy tính bảngsửa chữa máy tính bảngmáy tính bảng giá rẻlinh kiện máy tính bảng,  mua sim so dep 10 so,  phan phoi sim viettel so dep toàn quốc,  công cụ xem phong thuy sim chuẩn xác,  mua ban sim so dep,  chọn sim phong thuy hop tuoi