Tìm lại điệu hát "soọng cô"

Điệu hát soọng cô có tiết tấu ngọt ngào, sâu lắng được cất lên từ lời ru của bà, của mẹ đã để lại trong tôi những ấn tượng tốt đẹp ngay từ thủa ấu thơ.

Các nghệ nhân dạy hát soọng cô cho thế hệ trẻ thôn Cửa Yên xã Hợp Châu (Tam Đảo).

Tôi có may mắn riêng khi được sinh ra trong một gia đình người dân tộc Sán Dìu. Điệu hát soọng cô có tiết tấu ngọt ngào, sâu lắng được cất lên từ lời ru của bà, của mẹ đã để lại trong tôi những ấn tượng tốt đẹp ngay từ thủa ấu thơ. Sau những năm xa nhà, trở lại làng quê, tôi bỗng giật mình bởi nhiều trẻ em không còn biết nói tiếng mẹ đẻ, sắc màu trang phục truyền thống đã vắng bóng trên các nẻo quê. Và điệu soọng cô từ lời ru ngọt ngào của những người mẹ trẻ không còn vang lên lúc đêm về... Tuy nhiên, ý thức được tầm quan trọng của việc bảo tồn và phát huy các giá trị văn hoá truyền thống người dân tộc Sán Dìu cho thế hệ sau, những người có tâm huyết, các cơ quan chức năng của tỉnh Vĩnh Phúc đã vào cuộc đi tìm lại điệu hát soọng cô.

 

Thăng trầm khúc hát “soọng cô”

 

Theo các số liệu thống kê gần đây, người Sán Dìu ở Vĩnh Phúc có khoảng trên 35.000 người, sống rải rác quanh chân núi Tam Đảo thuộc một số xã của các huyện Bình Xuyên, Tam Đảo, Tam Dương, Lập Thạch... Người Sán Dìu có ngôn ngữ, chữ viết riêng và truyền thống văn hoá đa dạng, phong phú như văn hoá dân gian, văn hoá lễ hội, văn hoá ẩm thực và các trò chơi dân gian... Trong đó, soọng cô một loại hình xướng ca đặc sắc có làn điệu dặt dìu, réo rắt được hát lên từ những câu thơ – ca dân gian về tình yêu đôi lứa, thiên nhiên, ca ngợi tình nghĩa thuỷ chung vợ chồng, ca ngợi công lao của ông bà, cha mẹ, răn dạy con người sống có đức, có nhân, có hiếu.

Soọng cô được lưu truyền qua nhiều thế hệ của người Sán Dìu theo lối truyền miệng. Soọng cô thường hát theo lối đối đáp, giao duyên, có bài bản với các làn điệu hát mời trầu, mời nước, hát hỏi thăm gia sự, nghề nghiệp. Tàn đêm hát có hát chào, hát xin về, hát níu chân nhau. Ông Trần Văn Bảo, nghệ nhân truyền dạy hát soọng cô ở thôn Cửu Yên, xã Hợp Châu (Tam Đảo) cho biết: Ngày trước, vào mùa xuân, thời điểm nông nhàn, dịp lễ hội hay các đám cưới, hỏi..., thanh niên nam nữ người dân tộc Sán Dìu thường rủ nhau đi hát. Qua mỗi làng, họ dừng lại hát một đêm, hôm sau cùng rủ thanh niên nơi đó nhập vào đám hát đến các làng khác. Có khi đám hát có tới vài chục người và thường kéo dài cả chục ngày rất sôi nổi.

 

Theo dòng chảy thời gian, người Sán Dìu ở một số địa phương của tỉnh Vĩnh Phúc không còn mặc trang phục truyền thống. Nhiều trẻ em không được cha mẹ truyền dạy tiếng nói, chữ viết của dân tộc mình. Các nét văn hoá truyền thống ít nhiều phai nhạt, làn điệu soọng cô cũng dần mai một. Những hiện tượng trên một phần do người Sán Dìu sống xen kẽ cùng các dân tộc khác nên mức độ giao thoa văn hoá diễn ra mạnh mẽ. Trang phục truyền thống được dệt, nhuộm từ bàn tay khéo léo của người phụ nữ được thay thế bởi trang phục của người Kinh. Thanh niên nam nữ không còn tụ tập thành các đám hát vì bận rộn với cuộc sống mưu sinh và sự quan tâm đầu tư từ phía các cơ quan chức năng chưa thực sự thoả đáng...

 

“Nút gỡ” cho làn điệu soọng cô

 

Chúng tôi đã có cuộc trao đổi với ông Trần Gia Quang, Giám đốc Sở Thông tin và Truyền thông tỉnh Vĩnh Phúc và được biết: Những năm qua, tỉnh Vĩnh Phúc đã có nhiều chủ trương, biện pháp thúc đẩy việc bảo tồn và phát triển truyền thống văn hoá đặc sắc của các dân tộc ở các địa phương của tỉnh. Trong đó, đầu tư, khuyến khích việc khôi phục các lễ hội dân gian, văn hoá dân gian, truyền thống bản sắc văn hoá dân tộc Sán Dìu, lồng ghép với việc thực hiện các tiêu chuẩn “xây dựng đời sống văn hoá ở khu dân cư”... và mang lại hiệu quả thiết thực.

 

Theo lời giới thiệu, chúng tôi tìm về xã Hợp Châu (Tam Đảo), địa phương có đông đồng bào dân tộc Sán Dìu sinh sống và là nơi phong trào hát soọng cô khá sôi nổi từ nhiều năm nay. Ông Hoàng Văn Thành, Trưởng ban Văn hoá xã cho biết: “Thực hiện chủ trương của trên, căn cứ vào tình hình thực tế của địa phương, chúng tôi chọn hát soọng cô là điểm khởi đầu và bồi dưỡng đội văn nghệ của các đoàn thể làm hạt nhân cho việc truyền bá, khôi phục truyền thống văn hoá người Sán Dìu”.

Ông Thành giải thích: Soọng cô là một hình thức sinh hoạt văn hoá có tính cộng đồng rất cao, thường được tiến hành trong các dịp lễ hội, kết hợp với các trò chơi dân gian nên được đồng bào Sán Dìu rất ưa thích. Khi hát, dụng ngôn ngữ địa phương và trang phục truyền thống không chỉ tạo được nét văn hoá đặc trưng truyền thống mà còn góp phần truyền bá ngôn ngữ, khuyến khích mọi người tìm hiểu cái hay, cái đẹp trong đời sống văn hoá tinh thần của dân tộc mình và học tập, làm theo. Hiện nay, đội văn nghệ hát soọng cô của xã Hợp Châu được kiện toàn và thường xuyên lưu diễn ở các địa phương trong huyện và nhận được sự ủng hộ đông đảo của đồng bào địa phương. Cũng từ đây phong trào dạy và hát soọng cô, may sắm trang phục truyền thống, nhiều trò chơi dân gian, văn hoá truyền thống đã lan rộng ra các xã Trung Mỹ (Bình Xuyên), Minh Quang, Đạo Trù (Tam Đảo)... là tín hiệu vui trong việc khôi phục và phát huy bản sắc văn hoá truyền thống người dân tộc Sán Dìu ở Vĩnh Phúc.

 

Bảo tồn và phát huy truyền thống văn hoá dân tộc trước sự tác động nhiều mặt của đời sống xã hội luôn là vấn đề khó, đòi hỏi sự chung tay, góp sức của các cấp các ngành và cần có thời gian lâu dài. Bằng hướng đi phù hợp, việc bảo tồn, phát triển các giá trị văn hoá người dân tộc Sán Dìu mà các địa phương ở Vĩnh Phúc đã và đang làm sẽ góp phần gìn giữ những giá trị văn hoá tốt đẹp để truyền lại cho các thế hệ sau.

 

Theo Báo Dân tộc và Phát triển

Viết bình luận lên Facebook:

Các tin khác
 
Tags: game hay nhất tại VQG,  W88 http://w88no.com/ đại lý ủy quyền bán may inmay in epson188BET cacuoc-online.com,  du hoc nhat banphim hotgiá vànglinh kiện máy tính bảngsửa chữa máy tính bảngmáy tính bảng giá rẻlinh kiện máy tính bảng,  mua sim so dep 10 so,  phan phoi sim viettel so dep toàn quốc,  công cụ xem phong thuy sim chuẩn xác,  mua ban sim so dep,  chọn sim phong thuy hop tuoi