Phong tục cưới hỏi của người Sê Tiêng

Nữ Sê Tiêng trao đổi tục cưới hỏi

Dân tộc bản địa cư trú lâu đời nhất ở Bình Phước là người Sê Tiêng. Hiện nay người Sê Tiêng so số dân đông thứ hai sau người Kinh, nhưng cũng là dân tộc có đời sống kinh tế khó khăn vì đang trong giai đoạn chuyển sang để thích nghi với cuộc sống định canh định cư, xóa hẳn tập quán du canh, du cư.

Trước đây người Sê Tiêng có nhiều tên gọi khác nhau, nhưng đến nay chủ yếu còn hai nhánh là Sê Tiêng Bù Lơ và Sê Tiêng Bù Dek. Đời sống văn hóa của người khá phong phú và đang dạng, với nhiều lễ hội và phong tục. Trong bài "Bình Phước, một năm trước", Giáo sư Phan An viết: "Đầu năm 1861, cha cố H.Azeimar được phái đến một làng Sê Tiêng ở Bình Phước để truyền đạo... Ông đã học được tiếng Sê Tiêng và một tập sách do ông ghi chép về con người vùng đất Sê Tiêng cùng một bản từ vựng Sê Tiêng cùng một bản từ vựng Sê Tiêng - Pháp khá phong phú đã xuất bản năm 1886". Những ghi chép của Azeimar đã dành nhiều trang khảo tả về dân tộc Sê Tiêng từ thể chất đến tình hình đời sống kinh tế - văn hóa, tổ chức xã hội, phong tục tập quán. Những phong tục tốt đẹp của người Sê Tiêng vẫn tiếp tục tồn tại đến ngày nay: đó là lễ hội đâm trâu, mừng lúa mới, đám cưới...

Theo các nhà nghiên cứu, nhất là cuốn "Vấn đề dân tộc Sông Bé do giáo sư Mạc Đường chủ biên (Nhà xuất bản tổng hợp Sông Bé phát hành năm 1985) và một số đề tài nghiên cứu mới đây của Sở Văn hóa-thông tin tỉnh Bình Phước thì tập tục cưới vợ, cưới chồng của người Sê Tiêng bao gồm đám hỏi, đám cưới và những nghi lễ tuy đơn giản nhưng không kém phần trang trọng. Đám hỏi phải có hai người làm mai (người làm chứng, gọi là Đhran) đi sang nhà gái hỏi cưới cô gái. Sau khi đã biết ngày làm đám cưới, hai ông mai lại tiếp tục sang nhà cô gái thông báo ngày cưới và lúc này có tục "bẻ cây thách cưới" (gọi là kích năng). Tục kích năng nghĩa là cha cô gái bẻ những cây que và đưa cho ông mai đếm để biết bao nhiêu tố trâu, bò, heo... phải đưa sang nhà gái. Đến ngày đám cưới, nhà gái chuẩn bị ba tố rượu và con heo. Khi nhà trai mang đồ vật sang nhà gái (được ông mai đưa đi), sau khi thủ tục kiểm tra số lượng tài sản mọi người cùng vào nhà. Bà con dòng họ, đôi trai gái và ông mai cùng hai người ngồi trước tố rượu để khấn thần linh. trong nhà người ta làm thịt heo, gà đãi khách và lần lượt mời hai ông mai, ông sui gia, con rể, con gái và bà con dòng họ cùng hàng xóm ăn uống vui vẻ. Cũng như nhiều lễ hội khác, các món ăn được chế biến ở đám cưới là canh bồi, canh thụt, thịt nướng, đọt mây nướng và thức uống không thể thiếu là rượu cần. Mọi người ăn uống rất tự nhiên, ai say thì ngủ. Đối với người Sê Tiêng đám cưới là việc riêng của của mỗi nhà cũng như niềm vui chung của sóc, của cộng đồng. Họ cùng nhau chuẩn bị lễ vật, thức ăn, giúp đỡ gia đình chủ, chia sẽ công việc cung như tham gia sinh hoạt trong đám cưới.

Theo phong tục xưa của người Sê Tiêng, trong đêm cưới hai vợ chồng buộc chỉ đỏ vào tay nhau hoặc trao cườm thay cho lời thề chung thủy. Trong lúc mọi người ăn uống, đánh đồng la vui vẻ thì cô dâu, chú rể cùng bước vào nhà trước sự chứng kiến của những người phụ nữ trong dòng họ. Sau ngày cưới, đôi vợ chồng trẻ bước vào cuộc sống mới với gia đình, dòng họ và cộng đồng. Sau đám cưới, người Sê Tiêng còn có tục trả của. Lễ trả của có thể tổ chức bên nhà trai hay bên nhà gái đều được. Tục "nối dây" của người Sê Tiêng là nếu vợ chết, người chồng có thể lấy vợ khác được lấy chính em gái của vợ nếu cô này đồng ý. Nếu chồng chết, em trai có thể lấy chị dâu. Tục cưới vợ bé cũng được người Sê Tiêng cho phép. Nếu sau nhiều năm chung sống mà không có con hoặc gia đình giàu có cần thêm người làm và quản lý người chồng có thể xin vợ cả cho cưới thêm vợ bé. Vợ cả và vợ bé phải coi nhau như chị em và con cái của họ đẻ ra đều phải gọi họ bằng mẹ. Tục giao ước hôn nhân của người Sê Tiêng cho phép cha mẹ giao ước với nhau về hôn nhân của người con cái, vật làm tin đơn giản chỉ là một chuổi cườm, một cái vòng đồng. Người Sê Tiêng xem tội gian đâm là rất nặng, mức bồi thường thì rất nặng nếu không bồi thường được thì phải ở đợ để trả nợ.

Ngày nay, trước xu thế kinh tế thị trường, hội nhập và phát triển, đồng thời với việc đóng cửa rừng và chấm dứt cảnh du canh du cư, ngừơi Sê Tiêng đã bắt đầu có những chuyển biến khá mạnh mẽ kể cả những nhận thức và lối sống văn hóa. Nhiều tập tục lạc hậu, rườm rà trong cuộc sống đã bị bỏ hoặc rơi vào quên lãng, thay vào đó là sự xâm nhập của đời sống văn hóa mới lạ. Các thôn, sóc bây giờ rất ít nơi chỉ mình người Sê Tiêng mà còn có cả người Kinh, Khơ-me... cùng chung sống nên lớp trẻ người Sê Tiêng cũng đang dần sống "hiện đại" hơn và cùng hòa nhập với cộng đồng dân cư trên địa bàn để chung tay xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp.

 

Theo Báo Dân tộc thiểu số và Miền núi

Viết bình luận lên Facebook:

Các tin khác
 
Tags: game hay nhất tại VQG,  W88 http://w88no.com/ đại lý ủy quyền bán may inmay in epson188BET cacuoc-online.com,  du hoc nhat banphim hotgiá vànglinh kiện máy tính bảngsửa chữa máy tính bảngmáy tính bảng giá rẻlinh kiện máy tính bảng,  mua sim so dep 10 so,  phan phoi sim viettel so dep toàn quốc,  công cụ xem phong thuy sim chuẩn xác,  mua ban sim so dep,  chọn sim phong thuy hop tuoi